Vốn điều lệ là gì?

Vốn điều lệ là tổng giá trị tài sản do các thành viên công ty, chủ sở hữu hoặc cổ đông đã góp hoặc cam kết góp khi thành lập doanh nghiệp. Nó được ghi trong điều lệ và trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp — nên tra được công khai. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, cổ đông và thành viên phải góp đủ trong 90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; góp không đủ thì phải đăng ký điều chỉnh lại con số đó.

Ba hiểu lầm phổ biến

Một: “vốn điều lệ 100 tỷ nghĩa là công ty đang có 100 tỷ trong tài khoản.” Sai. Đó là số vốn đã góp vào doanh nghiệp tại thời điểm đăng ký, và tiền ấy đã đi vào nhà xưởng, hàng hoá, chi phí vận hành từ lâu. Muốn biết công ty còn bao nhiêu tiền phải đọc báo cáo tài chính, không đọc giấy phép.

Hai: nhầm vốn điều lệ với vốn hoá thị trường. Vốn điều lệ là con số kế toán, đứng gần như bất động qua nhiều năm. Vốn hoá là thị giá × số cổ phiếu lưu hành, đổi từng phiên và phản ánh cách thị trường định giá doanh nghiệp. Một công ty vốn điều lệ vài nghìn tỷ có thể có vốn hoá vài chục nghìn tỷ — xem con số thật của từng doanh nghiệp niêm yết ở hồ sơ 240 mã cổ phiếu.

Ba: coi vốn điều lệ là thước đo quy mô. Nó chỉ nói lên cam kết góp vốn ban đầu. Một công ty phần mềm 300 nhân sự có thể vốn điều lệ vài tỷ, trong khi một công ty dự án ba người có vốn điều lệ vài trăm tỷ. Muốn biết quy mô thật thì nhìn doanh thu, số lao động và tài sản.

Vốn điều lệ có ý nghĩa gì thật sự

Nó xác định giới hạn trách nhiệm và tỷ lệ sở hữu. Trong công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần, thành viên chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ trong phạm vi số vốn đã góp — đây là lý do hình thức này tồn tại. Đồng thời, góp bao nhiêu phần trăm vốn điều lệ thì có bấy nhiêu phần trăm quyền biểu quyết và quyền chia lợi nhuận. Một số ngành nghề còn có yêu cầu vốn pháp định — mức vốn tối thiểu bắt buộc (ngân hàng, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản…), và khi đó con số này là điều kiện được phép hoạt động.

Người đi làm dùng nó thế nào

Trước khi nhận việc ở một công ty lạ, vốn điều lệ là một trong vài dữ kiện tra được trong một phút cùng với mã số thuế, ngày thành lập và người đại diện. Nó không nói công ty làm ăn tốt hay xấu, nhưng vốn điều lệ vài trăm triệu ở một doanh nghiệp tự giới thiệu là “tập đoàn đa ngành” là một chi tiết đáng hỏi thêm. Đọc kèm ngày thành lập và ngành nghề đăng ký sẽ cho bức tranh đúng hơn nhiều so với đọc riêng một con số.