HR là gì?

HR (Human Resources) là bộ phận nhân sự — nơi lo tuyển dụng, lương thưởng, đào tạo và quan hệ lao động trong doanh nghiệp.

HR viết tắt của Human Resources, tiếng Việt là nhân sự. Đây là bộ phận chịu trách nhiệm về con người trong doanh nghiệp: đưa người phù hợp vào, giữ họ ở lại, trả công đúng, và xử lý những việc phát sinh giữa người lao động với công ty.

HR gồm những mảng nào

Tuyển dụng: tìm và chọn người cho các vị trí trống.
C&B (compensation & benefits): lương, thưởng, bảo hiểm, phúc lợi, chấm công, quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Đây là mảng sai một ly là ảnh hưởng tới tiền của người khác.
L&D (learning & development): đào tạo, lộ trình phát triển, kèm cặp nội bộ.
HRBP (HR business partner): người làm nhân sự gắn với một khối kinh doanh cụ thể, hiểu nghiệp vụ khối đó để tư vấn cho quản lý.
Quan hệ lao động: hợp đồng, nội quy, kỷ luật, tranh chấp, chấm dứt hợp đồng.
Hành chính nhân sự: hồ sơ, giấy tờ, cơ sở vật chất — ở công ty nhỏ thường gộp chung với HR.

Ví dụ: một ngày của người làm HR ở công ty 100 người

Sáng, chốt bảng chấm công tháng để kịp kỳ lương: đối chiếu đơn nghỉ phép, ngày công thực tế và phần làm thêm giờ, gửi kế toán trước hạn. Một sai lệch nhỏ ở bước này sẽ thành hàng chục tin nhắn thắc mắc vào ngày nhận lương.

Trưa, phỏng vấn hai ứng viên cho vị trí nhân viên kinh doanh, ghi lại nhận xét theo cùng một bộ tiêu chí để so sánh được giữa các ứng viên thay vì dựa vào ấn tượng.

Chiều, một quản lý muốn cho nhân viên thử việc nghỉ sớm. Việc của HR ở đây không phải đồng ý hay phản đối, mà là kiểm xem đã có đánh giá thử việc bằng văn bản chưa, thời hạn báo trước theo hợp đồng là bao nhiêu, và hồ sơ đã đủ để quyết định đó không thành tranh chấp về sau hay chưa.

Cuối ngày, trả lời một nhân viên hỏi về thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc, và cập nhật hồ sơ nhân sự của ba người mới vào. Nhìn lại, phần công việc đúng nghĩa "tuyển dụng" chỉ chiếm chừng một phần tư thời gian.

Lộ trình nghề nghiệp thường thấy

Phần lớn người vào nghề bắt đầu ở một mảng hẹp, hay gặp nhất là tuyển dụng hoặc hành chính nhân sự, rồi rẽ theo một trong hai hướng. Hướng chuyên sâu: thạo một mảng như C&B hoặc L&D rồi lên chuyên viên cao cấp, trưởng mảng — lợi thế là kiến thức khó thay thế. Hướng tổng quát: đi qua nhiều mảng để lên HR manager, HR director, nơi công việc thiên về hoạch định, ngân sách và làm việc với ban lãnh đạo hơn là tác nghiệp hằng ngày.

Hai hiểu nhầm phổ biến

Thứ nhất, nhiều người nghĩ HR chỉ là tuyển dụng. Thực tế tuyển dụng chỉ là một trong sáu mảng kể trên, và ở doanh nghiệp đã ổn định thì nó thường không phải mảng chiếm nhiều thời gian nhất.

Thứ hai là câu hỏi HR đứng về phía công ty hay phía nhân viên. Cách đặt vấn đề đó không phản ánh đúng công việc: vai trò của HR là giữ cho quan hệ lao động đúng luật và vận hành được. Khi có xung đột, người làm nghề dựa vào quy định và hồ sơ chứ không dựa vào cảm tình — và chính điều đó mới bảo vệ được cả hai bên nếu sự việc đi xa.

Làm việc với HR thế nào cho thuận

Ở phía người lao động, vài thói quen tiết kiệm được rất nhiều phiền phức. Giữ bản sao mọi giấy tờ mình đã ký: hợp đồng, phụ lục, quyết định tăng lương, đơn nghỉ phép. Khi thoả thuận điều gì khác với hợp đồng — đổi vị trí, đổi nơi làm việc, thay đổi cách tính thưởng — hãy đề nghị xác nhận bằng email hoặc phụ lục, vì lời hứa miệng không dùng được khi người quản lý cũ đã nghỉ.

Khi nghỉ việc, ba thứ nên hỏi HR trước ngày cuối: thời hạn báo trước theo hợp đồng của mình là bao nhiêu, ngày phép còn lại được thanh toán hay không, và khi nào chốt sổ bảo hiểm xã hội. Hỏi sớm thì mọi thứ xong gọn; hỏi sau khi đã nghỉ thì thủ tục kéo dài vì không còn ai đứng ra làm giúp.

Kỹ năng hay xuất hiện trong yêu cầu tuyển dụng

Ba thứ lặp lại nhiều nhất trong tin tuyển dụng của chính ngành này: nắm luật lao động và bảo hiểm xã hội ở mức làm được việc chứ không chỉ biết tên; thành thạo bảng tính để xử lý dữ liệu lương và chấm công; và viết văn bản rõ ràng, vì phần lớn quyết định nhân sự đều phải thành văn và sẽ được đọc lại khi có tranh chấp. Với vị trí từ cấp chuyên viên trở lên, khả năng đọc số liệu nhân sự — tỷ lệ nghỉ việc, thời gian tuyển trung bình, chi phí trên mỗi người tuyển được — bắt đầu trở thành yêu cầu thay vì điểm cộng.

Câu hỏi thường gặp

HR và hành chính nhân sự có phải một không?

Không hẳn. Hành chính nhân sự nghiêng về hồ sơ, giấy tờ, cơ sở vật chất. HR bao gồm cả tuyển dụng, lương thưởng, đào tạo và quan hệ lao động. Ở công ty nhỏ hai vai này thường do một người làm nên dễ bị coi là một.

Học ngành gì để làm HR?

Quản trị nhân lực, quản trị kinh doanh, luật và tâm lý là những ngành hay gặp, nhưng nhiều người vào nghề từ ngành khác. Tin tuyển dụng thường coi trọng kinh nghiệm thực tế và hiểu biết luật lao động hơn tên ngành học.

HRBP khác gì HR thường?

HRBP gắn với một khối kinh doanh cụ thể và phải hiểu nghiệp vụ của khối đó để tư vấn cho quản lý, thay vì chỉ xử lý nghiệp vụ nhân sự chung cho toàn công ty.

Mảng nào trong HR khó tuyển người nhất?

C&B thường khó nhất vì đòi hỏi vừa chắc luật vừa chắc số, và sai sót ảnh hưởng trực tiếp tới thu nhập của người lao động nên doanh nghiệp rất thận trọng khi chọn người.

Thuật ngữ liên quan

KPI là gì?OKR là gì?QC là gì?QA là gì?Logistics là gì?Agile là gì?Scrum là gì?Deadline là gì?