Trợ cấp thôi việc là gì?

Trợ cấp thôi việc là khoản tiền người sử dụng lao động chi trả khi hợp đồng lao động chấm dứt hợp pháp, dành cho người đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên. Mỗi năm làm việc được trợ cấp nửa tháng tiền lương (không tính thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp).

Cần phân biệt với trợ cấp thất nghiệp (do quỹ bảo hiểm thất nghiệp chi trả) và trợ cấp mất việc làm (áp dụng khi doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế, chia tách sáp nhập — mức tính cao hơn và có mức tối thiểu theo luật).

Vì sao khoản này thường rất nhỏ

Điểm mấu chốt nằm ở vế “không tính thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp”. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã phổ biến từ lâu, nên với người đi làm những năm gần đây, phần lớn hoặc toàn bộ thời gian làm việc đều đã được bảo hiểm thất nghiệp phủ. Kết quả: trợ cấp thôi việc bằng 0 là chuyện bình thường và đúng luật, không phải doanh nghiệp giữ tiền.

Khoản này chủ yếu còn ý nghĩa với ba nhóm: người có thời gian làm việc từ trước khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, người có giai đoạn công ty không đóng bảo hiểm thất nghiệp cho mình, và người làm ở vị trí không thuộc diện tham gia. Nhóm thứ hai đáng chú ý: nếu công ty lẽ ra phải đóng mà không đóng, thời gian đó phải được tính vào trợ cấp thôi việc.

Cách tính và tiền lương làm căn cứ

Mỗi năm làm việc được nửa tháng tiền lương. Tiền lương làm căn cứ là bình quân tiền lương theo hợp đồng của 6 tháng liền kề trước khi chấm dứt. Thời gian làm việc lẻ được làm tròn theo quy định — dưới nửa năm tính nửa năm, từ nửa năm trở lên tính một năm.

Lưu ý “tiền lương theo hợp đồng”: nếu lương cơ bản của bạn thấp còn thu nhập thật nằm nhiều ở phụ cấp và thưởng, khoản trợ cấp này cũng nhỏ theo. Đây là một hệ quả nữa của việc để lương hợp đồng thấp mà nhiều người chỉ nhận ra lúc nghỉ việc.

Khi nào KHÔNG được hưởng

Không phải cứ nghỉ là có. Các trường hợp phổ biến không được hưởng: chưa làm đủ 12 tháng thường xuyên; người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái quy định; và trường hợp đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định. Người bị xử lý kỷ luật sa thải cũng không thuộc diện được trợ cấp thôi việc.

Nghỉ việc nên làm gì để không sót quyền lợi

Bốn việc, theo thứ tự: báo trước đúng thời hạn luật định để việc chấm dứt là hợp pháp (đây là điều kiện cho cả trợ cấp thôi việc lẫn trợ cấp thất nghiệp); thanh toán dứt điểm ngày phép năm chưa nghỉ; nhận đủ giấy tờ chấm dứt hợp đồng và sổ bảo hiểm đã chốt; rồi mới nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn. Trợ cấp thôi việc, nếu có, do công ty trả trong thời hạn thanh toán theo quy định — hỏi rõ ngày trả ngay khi bàn giao.

Lưu ý: cách tính và điều kiện được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Trước khi khiếu nại hay ký biên bản thanh lý, hãy đối chiếu văn bản đang có hiệu lực hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động tại địa phương.

Ví dụ: vì sao người này có, người kia không

Anh Tuấn làm 8 năm, trong đó 6 năm gần nhất công ty có đóng bảo hiểm thất nghiệp, 2 năm đầu thì chưa. Bình quân tiền lương theo hợp đồng của 6 tháng cuối là 15 triệu. Trợ cấp thôi việc tính cho 2 năm chưa được bảo hiểm thất nghiệp phủ: 2 × ½ × 15 triệu = 15 triệu.

Chị Mai làm 5 năm, cả 5 năm đều được đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ. Trợ cấp thôi việc = 0. Đây là đúng luật, không phải công ty giữ tiền — phần bảo vệ của chị nằm ở quỹ bảo hiểm thất nghiệp, và chị nhận qua trợ cấp thất nghiệp khi làm thủ tục.

Nếu chị Mai phát hiện có giai đoạn công ty lẽ ra phải đóng mà không đóng, thời gian đó phải được tính vào trợ cấp thôi việc — nên tra quá trình đóng trên VssID trước khi ký biên bản thanh lý là việc đáng làm.