Lương tối thiểu vùng là gì?

Lương tối thiểu vùng là mức sàn tiền lương do Chính phủ quy định, doanh nghiệp không được trả thấp hơn cho người làm đủ thời giờ làm việc bình thường và hoàn thành công việc đã thoả thuận. Mức này chia theo 4 vùng — vùng I là các đô thị lớn và có mức cao nhất, giảm dần tới vùng IV — và được điều chỉnh theo từng thời kỳ bằng nghị định.

Điểm cần nắm đầu tiên: đây là sàn pháp lý, không phải mức lương thị trường. Ở hầu hết vị trí văn phòng, mức trả thực tế cao hơn sàn nhiều lần. Sàn này tồn tại để bảo vệ nhóm lao động yếu thế nhất, và để làm mốc cho một loạt quy định khác chứ không phải để bạn tự định giá bản thân.

Vùng xác định theo nơi doanh nghiệp hoạt động

Vùng áp dụng bám vào địa bàn nơi người lao động làm việc, không phải nơi bạn đăng ký hộ khẩu hay nơi trụ sở chính đặt ở đâu. Doanh nghiệp có chi nhánh ở nhiều địa bàn thì mỗi nơi áp mức của địa bàn đó. Danh mục địa bàn kèm theo nghị định và có thay đổi khi địa giới hành chính thay đổi, nên khi công ty chuyển văn phòng sang tỉnh khác, mức sàn áp dụng có thể đổi theo.

Ngoài mức tháng còn có mức tối thiểu theo giờ, dùng cho lao động trả lương theo giờ — phổ biến ở bán lẻ, dịch vụ ăn uống, gia sư. Hiện mức theo giờ dao động từ 17.800 đồng ở vùng IV tới 25.500 đồng ở vùng I.

Sàn này ràng buộc những gì

Lương ghi trong hợp đồng không được thấp hơn mức sàn của vùng. Mức đóng bảo hiểm cũng không được thấp hơn sàn đó. Và trần đóng bảo hiểm thất nghiệp tính bằng 20 lần lương tối thiểu vùng, nên khi sàn tăng, trần cũng tăng theo.

Trả thấp hơn sàn là vi phạm và người sử dụng lao động phải trả đủ phần chênh cộng chế tài theo quy định. Nếu bạn nghi ngờ mình đang bị trả dưới sàn, mốc so sánh phải là tiền lương cho thời giờ làm việc bình thường — tức là chưa tính tiền làm thêm giờ và các khoản phụ cấp có tính chất bù đắp điều kiện làm việc.

Ba hiểu nhầm phổ biến

“Lương tối thiểu vùng tăng thì lương tôi tăng.” Không tự động. Nếu lương bạn đã cao hơn sàn thì việc điều chỉnh sàn không buộc công ty tăng cho bạn, trừ khi thang bảng lương của công ty neo theo sàn.

“Sàn áp cho mọi hình thức làm việc.” Sàn áp cho quan hệ lao động có hợp đồng. Người làm theo hợp đồng dịch vụ, cộng tác viên khoán việc không thuộc phạm vi này — đó là một lý do nữa để phân biệt rõ mình đang ký loại hợp đồng nào.

“Đã qua đào tạo thì luật buộc trả cao hơn 7%.” Quy định cộng thêm tỉ lệ cho lao động đã qua đào tạo từng có ở các nghị định trước; hiện nay nội dung này do doanh nghiệp thoả thuận và thể hiện trong thang bảng lương. Hãy đọc thang bảng lương của công ty thay vì dựa vào một tỉ lệ nghe truyền miệng.

Sàn theo giờ dùng cho ai

Mức tối thiểu theo giờ sinh ra cho nhóm trả lương theo giờ thật sự — phục vụ quán, thu ngân ca, gia sư, nhân viên thời vụ. Cách kiểm tra rất trực tiếp: lấy tiền công một ca chia cho số giờ của ca đó rồi so với mức sàn theo giờ của vùng nơi bạn làm. Nếu thấp hơn, phần chênh phải được trả bù.

Hai lưu ý khi tự tính. Thời gian nghỉ giữa ca theo quy định được tính vào giờ làm việc trong một số trường hợp, nên đừng tự trừ ra. Và tiền ăn ca hay tiền gửi xe là khoản hỗ trợ, không được dùng để bù cho phần lương thiếu so với sàn.

Sàn tăng thì cái gì đổi theo

Mỗi lần nghị định mới có hiệu lực, ba thứ dịch chuyển cùng lúc: hợp đồng nào đang trả dưới sàn mới phải nâng lên; mức đóng bảo hiểm tối thiểu tăng theo; và trần đóng bảo hiểm thất nghiệp — bằng 20 lần sàn vùng I — cũng tăng, ảnh hưởng tới người thu nhập cao. Doanh nghiệp phải rà lại thang bảng lương và thông báo cho người lao động, nên nếu tới kỳ điều chỉnh mà không thấy động tĩnh gì, đó là câu đáng hỏi bộ phận nhân sự.

Xem mức lương tối thiểu vùng I–IV mới nhất (kèm mức theo giờ và cách xác định vùng nơi bạn làm việc).

Ví dụ: khi nào là vi phạm

Trường hợp 1. Nhân viên kho ở vùng I, hợp đồng ghi lương 5 triệu/tháng cho công việc làm đủ giờ bình thường. Mức sàn vùng I hiện là 5.310.000 đồng → thấp hơn sàn, là vi phạm, phải trả bù phần chênh.

Trường hợp 2. Cũng vị trí đó, lương hợp đồng 5.310.000 đồng và tháng nào cũng tăng ca thêm 3 triệu. Không vi phạm — vì mốc so sánh là tiền lương cho thời giờ làm việc bình thường, tiền làm thêm không được tính vào để bù cho sàn.

Trường hợp 3. Nhân viên phục vụ trả theo giờ ở vùng I, nhận 22.000đ/giờ. Mức sàn theo giờ vùng I là 25.500 đồng → thấp hơn sàn, phải trả bù. Cách tự kiểm: lấy tiền công một ca chia số giờ của ca rồi so với sàn theo giờ của vùng nơi bạn làm.